Het is weer de tijd van het jaar! Sinterklaas! Vele dorpen en steden hebben Sinterklaas weer mogen ontvangen. Des te meer een mooi moment voor een nieuwe blog over de prachtige specerijen, want Sinterklaas (en eigenlijk de start van de winter) kan niet zonder de geur van kaneel, kardemom, foelie, gember, steranijs, kruidnagel en nootmuskaat. Uiteindelijk vormen deze specerijen samen de basis van speculaaskruiden.
Sinterklaas in de Vlaardingse Haven, fotografie Kevin Kap
Speculaaskruiden bestaan al sinds de Romeinse tijd. Lees ook hier verder op Zien en Weten. Het Latijnse woord speculum betekent spiegel. Dat herken je misschien van de speculaaspop die uit de bakplaat wordt gehaald. Ook kan het woord verwijzen naar ‘overdenking’, zoals bij speculaties. Wellicht is daarom de omroep gestart met Speculasies na het Sinterklaasjournaal.
De kruidenmengsels kwamen naar Nederland in de tijd van de VOC, de Vereenigde Oostindische Compagnie. Dat hoort (helaas) wel bij de Nederlandse geschiedenis. Of je daar nu trots op bent of niet, toch is het bijzonder dat deze specerijen ons land hebben bereikt.
Van speculaas, kruidkoek, pumpkin pie, kruidnoten, taaitaai, stroopwafels. Een deel of het geheel van deze specerijen zit er bijna altijd in.
Dit jaar deel ik een receptenboekje met jullie! Een receptenboekje met een 7tal Sinterklaasgerechten. Van chocoladetruffels tot erwtensoep. En als je nog niet genoeg had van lezen. Lees dan ook mijn blog over de Erwtensoep in de oorlog.
Je kunt het receptenboekje downloaden en ook in de komende jaren gebruiken. Het bevat zoete lekkernijen én een Oud-Hollands hoofdgerecht. Perfect voor deze tijd van het jaar.
Chocolade truffels
Heb je er zin in om ook wat lekkers te bakken voor Sinterklaas. Duik dan in het receptenboekje en klik op onderstaande download. Wil je het receptenboekje delen? Dat kan! Stuur dan deze nieuwsbrief door!
Op sommige momenten ontmoet je mensen, die met hun verhaal indruk maken. Je zou zeggen; het zou toch over de suikerbiet gaan? Dat klopt, lees rustig verder! Het recept van borstplaat? Die staat onderaan dit bericht!
Jive De Jive is een Latijns-Amerikaanse dans, en alleen al doordat diegene mij met volle enthousiasme vertelde dat ze dat vroeger deed, bracht al een glimlach op haar gezicht. Ze is 87 was en staat nog vol in het leven. Het feit dat met al die energie zij bij mij ook een glimlach op mijn gezicht toverde is onbetaalbaar.
Overzees Het was goed toeven begreep ik. Jarenlang was hij steward binnen de scheepvaart, waarin met de mammoettanker olie vervoerde. Hij stak zijn duim op en gaf aan dat hij geweldige landen had gezien. Japan, China. Hij vatte het samen in één woord: “Fantastisch!”. Hij zat destijds meer op de oceaan zat dan thuis. Toch voelde hij – en dat liet hij blijken – zich een rasechte Rotterdammer.
Kattenkwaad Ik raakte aan de praat en vroeg hem wat hij deed. Hij deed nog kleine klusjes. Een stopcontact repareren of een gat boren. Hij vertelde over zijn boek. En ik als boekenlezer vroeg hem waarover het boek ging. Ik gaf aan dat ik in januari naar Auschwitz ga. Ik wilde het graag lezen. Hij haalde het boek en deelde het mij. Het boek ging over zijn ervaringen als 3 tot 8 jarige ten tijde van de oorlog in Vlaardingen. Met een traan in mijn oog, sloeg ik het boek na een ruk lezen dicht. De herkenbaarheid in de locaties, de kwajongens streken en de spanning die hij beschreef kon ik voelen.
Borstplaat twee varianten (koffiemokka en room), fotografie door Kevin.
Het boek beschreef de plekken, de plekken in Vlaardingen waar ik nog steeds kom. Het beschreef wat er toen wel – of niet – gegeten werd. Van het stelen, tot smokkelen en verzamelen tussen de soldaten en gevaren door, was het Zweeds Wittebrood, het brood van de bakker, borstplaat en vanille vla met bessesap wat bij mij bleef hangen. Ik ben gaan zoeken naar de recepten van deze producten en heb ze uitgeprobeerd en gemaakt. Dit keer Borstplaat.
Het boek ‘Gestolen Jeugd’ van Cornelis J. Dobbelstein. Hij schreef het op 65 jarige leeftijd. Hij benoemt het als geen hoogstaande literatuur, maar een waarheidsgetrouw verhaal van de realiteit van een jongen tijdens de oorlog. Een autobiografie van 60 pagina’s. Interesse in het boek? Koop hem bij de Bruna in Vlaardingen (de Loper) of bij Post Scriptum in Schiedam (Spaland). (Rectificatie: de eerdere link, is verwijderd aangezien deze partij frauduleus is).
Suikerbiet
Het is één van de meest verbouwde producten in Nederland. Net als tarwe en aardappelen is het een belangrijk product. Het zijn feitelijk basisproducten voor de productie van heel veel gerechten en componenten.
Foto van Pexels
In het boek van Cornelis werd genoemd dat hij van suikerbiet stroop maakte en dat borstplaat gemaakt door zijn oom een heel bijzonder plekje heeft voor hem. Dit zorgde ervoor dat ik zelf ging onderzoeken hoe dit product gemaakt werd.
In de tijd van de oorlog en de Hongerwinter waren suikerbiet, aardappelschillen en bloembollen het enige wat nog gegeten werd. Als het er al was.
Borstplaat bestaat voor bijna 90 procent uit suiker. Dus geniet met mate! Tegenwoordig is het een lekkernij dat o.a. gedeeld wordt met Sinterklaas. Vroeger was suiker een luxe product en was borstplaat een middel tegen het hoesten. Vandaar het woord Borst. Plaat komt vanuit het feit dat het mengsel werd gegoten op platen, om daarna uit te steken.
Borstplaat met koffiesmaak, fotografie door Kevin
Borstplaat
180 mililiter slagroom (ongezoet)
30 mililiter water
300 gram kristalsuiker
150 gram basterdsuiker
150 gran poedersuiker
Toevoegingen:
Eventueel een klein beetje citroensap.
Een vanillestokje maakt de smaak nog romiger.
Ik heb zelf een ingekookte espresso toegevoegd aan de helft van het mengsel.
Bereiding
Meng de room met alle suiker (eventueel vanille/citroensap) behalve de poedersuiker.
Meng goed door en breng aan de kook.
Met een temperatuurmeter kun je exact meten wanneer de 116 graden Celsius is bereikt. Niet in huis? Houd circa 7 minuten aan.
Haal van het vuur en voeg de poedersuiker toe en meng grondig. Dit brengt de temperatuur naar beneden en de structuur naar wens.
Bij het afkoelen komt er een moment dat je ziet dat het wat dikker (kouder) wordt. Gebruik diverse vormen op een plaat met bakpapier en vul deze vormen. Je kunt ook een hele plaat uitsmeren en de vormen later uitsteken.
Let op!!
Als het kookt dan zullen de bubbels/het schuim hoog komen, gebruik een hoge pan. 1/5 deel mengsel t.o.v. de pan. En dit mengsel is erg heet. De caramelisatie komt tot temperaturen 170+ graden.
Halloween is een ‘feestdag’ die net als alle andere dagen steeds meer op de agenda komt bij mensen thuis, in de horeca en tijdens evenementen. Halloween is de herdenking van de doden in een commercieel jasje. Maar de herkomst van dit feest ligt toch een stuk dieper en geeft aan velen in de wereld betekenis op verschillende manieren.
Waar Halloween voorheen gezien werd als iets Amerikaans is het o.a. in Walibi al jaren een grootse activiteit (Walibi Freight Night). Bovendien is de oorsprong niet Amerikaans. Steeds meer scholen, stadsverenigingen en wijken pakken ook de Halloween handschoen op. Het is naast een ‘feestdag’ ook een mooi moment voor extra inkoop en verkoop. Halloween zelf is weinig religieus.
De oorsprong ligt hem in het Keltische Samhein. Dit werd gevierd op 31 oktober als einde van het oogstjaar en het begin van de donkere maanden. Men geloofde dat tijdelijk de grens tussen leven en dood vervaagde.
In de tijd van de Romeinen werden de Feralia (herdenking van de doden) en Pomona (vruchtbaarheidsfeest) vermengd met de Samhein gebruiken.
Vanaf de Middeleeuwen werd het Christelijk geloof een steeds belangrijker onderdeel van het leven en werd Allerheiligen (1 november) en Allerzielen (2 november) steeds belangrijker. De avond ervoor werd All Hallow’s Eve genoemd. Dit werd uiteindelijk Halloween. In de 19e en 20e eeuw werd dit moment commerciëler en zien we vooral activiteiten zoals Trick or Treat en de film Coco opkomen, waardoor ook Día de los Muertos. Deze herdenking is anders ingericht. Meer kleur, warmte en feestelijker gericht op herinnering van dierbaren.
Samhain wordt nog steeds gevierd in Kelten en ook in Azïe zijn er soortgelijke herdenkingsdagen, maar vallen deze in andere periodes.
De pompoen is kenmerkend voor de herfst, ofwel de oogsttijd. De warme oranje kleur in combinatie met de bruinoranje bladeren van de bomen geven de kenmerkende herfstsfeer en worden dan net als oranje bloemen ook gebruikt tijdens deze herdenkingsdagen.
Pompoen, Groothandel Hanos, foto: Kevin Kap
Halloween bracht voor mij, naast een zwarte kerstboom met oranje versiering, ook weer inspiratie voor in de keuken en voor een foodfoto gemaakt van ‘Nagelbijtertjes’.
Halloween Nagelbijtertjes, fotografie: Kevin Kap, recept CKBK.
Recept Nagelbijtertjes
Deze Halloween koekjes – ik noem ze nagelbijtertjes – die kunnen niet ontbreken op de Halloween tafel. Dit recept uit het Mexicaans kookboek van MuyBueno Cookingswas weer een mooie gelegenheid voor een nieuwe foodfoto!
Recept: 435 gram bloem 1 theelepel bakpoeder ½ theelepel gemalen nootmuskaat 1 theelepel gemalen kaneel 225 g ongezouten boter of margarine, op kamertemperatuur 1 kopje (200 g) suiker 1 groot ei 1 eetlepel vanille-extract Schaaltje geroosterde amandelen Ongezoet cacaopoeder
Ingrediënten opkloppen met een klopper. In vorm brengen en lijntjes maken voor de vingerkootjes. Amandel er op. Bakken in de oven op 165 graden (9 minuten) en ‘afstoffen’ met cacao.
Mandarijnen, zoet van binnen. Fotografie: Kevin Kap
Naast Halloween staat de herfst vol met activiteiten. Van een pompoenboerderij tot prachtig verlichte locaties en de meest weerzinwekkende Halloweenevent van Nederland. Hieronder ook een aantal andere activiteiten om te doen komende herfst.
Afgelopen 1 maart is de Geuzenmaand gestart. Voor mij betekent de Geuzenmaand dat ik de rode vlag met de 18 strepen uit de kast pak, deze strijk, en deze bevestig aan een vlaggenstok en buiten aan mijn gevel plaats. Het gevoel bekruipt me dan ook gelijk om iets te schrijven over de Tweedewereldoorlog en dit te combineren met een bijpassend gerecht en foto. Het is ruim 80 jaar geleden dat de Geuzen startte met het verzet. Dit was de eerste Nederlandse verzetsbeweging uit Vlaardingen. Net gestart vòòr de oorlog en helaas aan het begin van die oorlog beëindigd door de Duitse bezetter wegens onervarenheid in de ‘ondergrondse’ strijd. Al ging het verzet door, zijn 15 van de 18 verzetsstrijders gefusilleerd (vermoord) op de Waalsdorpervlakte. De andere 3 kregen gratie vanwege hun jonge leeftijd.
Gemaakt door Servaer voor Kevinaandekook.nl
In Vlaardingen is ter nagedachtenis een Oorlogsgraf (Het Geuzengraf) opgericht ter nagedachtenis aan hen. Zes van hen liggen hier begraven. In 1941 schreef Jan Campert het gedicht naar aanleiding van de ter dood veroordeling. (Vlaardingen, Geuzengraf | Oorlogsgravenstichting). Het mooie gedicht bracht mij aan het denken. Ik las rustig door oude kookboeken, zoals het huishoudboek van Wannée en stuitte eind mijn zoektocht wat men at deze erbarmelijke tijd op het Oorlogs-kookboek van A. Geurts (Oorlogs-kookboek » Geurts, A. » [1940] – Pag. 11 | Delpher).
Gemaakt door Servaer voor Kevinaandekook.nl
De winter is bijna voorbij, maar Maart heeft nog steeds de R in de maand, zoals men spreekwoordelijk zegt (De R is in de maand). De maanden met de R in haar naam verwezen naar de koude maanden. Dat betekent dat de kou nog steeds om de hoek kan kijken, waar een vitamine D tekort op de loer lag, depressies en een schaarste aan verse producten zoals groenten en fruit.
In de koude maanden werd het Nederlandse gerecht erwtensoep veelal geserveerd. Nu is het nog steeds een populaire soep, maar enkelen maken deze soep nog helemaal zelf. Het is een vrij bewerkelijke maaltijdsoep, maar in oorlogstijd was de erwtensoep er ook, maar in een andere uitvoering. Het hergebruik van kookvocht, de schaarste in producten zoals aardappel en selderij maakte dat de magere erwtensoep op het menu kwam te staan. Een gerecht dat uitkomst bood, goed te delen is, een herinnering gaf aan de goede tijd èn voldoende voedingsstoffen en vocht bevatte. En met een dag als vandaag, waar wereldleiders zich op zijn zachts gezegd, bijzonder gedragen, is een maand met herinneringen aan een oorlog toch niet zo’n gek idee. De Geuzenmaand is dan ook in nagedachtenis van hen die vielen voor een vrijheid die wij nu hebben.
Bronnen en verwijzingen: Gevonden in Delpher – oorlogs-kookboek. (z.d.). https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?identifier=MMKB18B:054547000:00011&query=oorlogskookboek&coll=boeken&rowid=2, Het lied der achttien dooden. (z.d.). Netwerk Oorlogsbronnen. https://www.oorlogsbronnen.nl/thema/Het%20lied%20der%20achttien%20dooden
Hippocrates, de Griekse grondlegger van de westerse geneeskunde, wordt vaak toegeschreven aan de uitspraak: “Laat voedsel uw medicijn zijn, en uw medicijn voedsel.” Hoewel deze exacte uitspraak niet letterlijk in de geschriften van Hippocrates te vinden is, beschouwde hij voeding wel als een belangrijk instrument voor artsen.
In de oorspronkelijke Griekse eed van Hippocrates staat: “Ik zal leef- en voedselmaatregelen inzetten ten bate van de zieken, naar beste weten en oordeel; ik zal ze behoeden voor schade en onrecht.” Hierbij wordt voeding als een essentieel onderdeel van de behandeling genoemd. Hippocrates zag voedsel en medicijnen niet als identiek, maar de uitspraak “Laat voedsel uw medicijn zijn, en uw medicijn voedsel” komt dicht bij zijn werkelijke opvattingen. Bovendien was Hippocrates een groot voorstander van beweging, waarbij hij wandelen als een natuurlijke oefening beschouwde. Dus, voeding speelde een centrale rol in zijn visie op gezondheid en genezing
We gebruiken cookies om je ervaring op onze site te verbeteren. Door onze site te gebruiken geef je toestemming voor het plaatsen van deze cookies.
Cookie voorkeuren
Beheer je cookie voorkeuren hieronder:
Naam
Beschrijving
Duur
Cookie voorkeuren
Deze cookie wordt gebruikt om de cookie instemmingsvoorkeuren van de gebruiker op te slaan.
30 days
Cookies voor statistieken verzamelen anoniem informatie. Deze informatie helpt ons te begrijpen hoe bezoekers onze site gebruiken.
Essentiële cookies maken basisfuncties mogelijk en zijn noodzakelijk voor het goed functioneren van de site.
Marketing cookies worden gebruikt om bezoekers van sites te volgen. De bedoeling is om advertenties weer te geven die relevant en aantrekkelijk zijn voor de individuele gebruiker.
Cookies voor statistieken verzamelen anoniem informatie. Deze informatie helpt ons te begrijpen hoe bezoekers onze site gebruiken.