Zweedse balletjes

Iedereen vindt het weleens lekker om Zweedse balletjes te eten bij de Ikea. Wat ook leuk is om te doen is het maken van deze Zweedse balletjes.

Hieronder een vegetarische variant en een variant met vlees.

Roux maken

Allereerst maak je een roux voor de saus. Dit wordt uiteindelijk een bechamelsaus. Dat is de basis voor de saus die bij de Zweedse Balletjes hoort. Er is nodig 30 gram boter en 35 gram bloem. Als je de boter laat smelten op gemiddeld vuur (inductie 6-8), dan kun je de bloem toevoegen en deze laten garen. Als deze gaart, dat zie je aan de belletjes, dan kun je daarna in 3 delen de melk (250ml) toevoegen. Het kan ook met slagroom, dan wordt de saus romiger. Met een scheutje sojasaus (1 eetlepel), 5spices (2 theelepels)en een scheut runderfond (250 ml) creëer je een heerlijke saus. Zet de saus even apart.

Balletjes maken

In een aparte kom meng je het gehakt (500 gram half om half) met paneermeel (2 eetlepels), een scheutje room (2 eetlepels), 1 ei, 1 eetlepel runderbouillon (of fond), heel fijn gesneden uitje (40 gram) en wat versgemalen peper en zout.

Maak van het gehakt 20-24 balletjes. Gebruik vochtige handen om de bolletjes te rollen. Bak eventueel de balletjes aan zodat ze goed in vorm blijven (lichtaangebakken) en voeg ze toe aan de saus en laat de saus 15 minuten doorsudderen op middel-laag vuur (inductie 4-6). Roer goed door en serveer met aardappelpuree, cranberryjam en vers gehakte peterselie.

Vegetarisch
Voor de vegetarische variant maakte ik gebruik van de Garden Gourmet balletjes (Classic Balls). Je kunt ook balletjes maken van gemalen bruine bonen en haver. Als je de haver grof maalt en de bruine bonen crumbled of stampt en mengt met een ei, wat ui en peper en zout, dan kun je daar vegetarische balletjes van maken. Kijk bijvoorbeeld naar het recept van deze bonenburger. Deze balletjes zul je wel apart moeten garen, in de saus kunnen ze uit elkaar allen. De balletjes kun je op het laatste moment toevoegen.

Verse jus (vegetarisch)

Volledig gemaakt van plantaardige producten, en net zo goed een heerlijke jus voor bij je gerechten.

Het begint met de basisingredienten wortel, ui en prei. Deze leggen de grondsmaak vast in je jus. Je gebruikt daarnaast een groentenbouillon. Dat kan in de vorm van blokjes, poeder of echt helemaal van scratch. Je hebt daar circa 1 liter van nodig. Voor de bruining gebruik ik naast boter, gula djawa (palmsuiker hard) en tomatenpuree/-passata. Je bruint in een ruime pan eerst de wortel, ui en prei. Deze mag grof gesneden zijn, wel ontdoen van schil en vervuiling. Bak deze goed aan in de pan en voeg daarna een 20 gram gula djawa toe. Deze roer je goed mee.

Je kan er voor kiezen om hieroverheen de bouillon te gieten. Ik zelf heb er voor gekozen om de groenten te mengen met de tomatenpassata en vervolgens in de oven op 205 graden Celsius circa 15 minuten verder te bruinen. In de pan waar je de groenten aanbakte maak je nu de bouillon. Je hebt hievoor ietsjes meer dan 1 liter water nodig.

Haal de braadslede uit de oven. Voeg wat kookvocht toe aan de braadslede waar de groenten in liggen, zo komt de bodem lekker los en kun je alle smaken en groenten toevoegen aan de bouillon. Als je gekozen hebt on de bouillon toe te voegen direct aan de groenten dan kun je direct starten aan het 2 uur sudderen.

Fotografie Kevin Kap

Na 2 uur is de saus ingedikt. Dan is het moment om te kijken of de bouillon voldoende is ingedikt. Anders kun je naar een bindmiddel kijken om de saus een mooie glans en dikte te geven. Een roux kan. Alleen een roux zal wel wat langer meegekookt moeten worden. Dan zou je er voor kunnen kiezen de roux al eerder te maken en toe te voegen. De dikte ontstaat dan later.

Deze jus kan je heel goed serveren bij een stamppot en bij eventuele vleesvervangers!

Pompoensoep

brown soup in white ceramic bowl

Deze pompoensoep is perfect voor Halloween. Ik kwam deze tegen op Youtube van Jamie Oliver (https://youtu.be/W8_OVQIi1bI). Zelf heb ik er twee dingen aan veranderd. Ik heb er een kaneelstokje, cayennepeper en Worcestirshiresauce aan toegevoegd.

Wat heb je nodig?

Voor de soep
3 kg pompoen
4 tenen knoflook
3 takjes rozemarijn
1 steel bleekselderij
3 uien
1 winterpeen
4 el olijfolie
2 liter bouillon
1 kaneelstokje
1 el Worcestirshiresauce
0,5 tl cayennepeper

Voor het getoaste brood
1 ‘oud’ stokbrood/brood
50 gram Parmezaanse kaas (of andere soort kaas)
2 takjes salie

Afhankelijk van de hoeveelheid tijd die je hebt, kun je kiezen voor de slowcooker (4 uur), hogedrukpan (30 minuten) of een reguliere pan (90 minuten). Elk heeft zijn eigen karakter.

Bak allereerst in een koekenpan de uien, wortel, selderij, knoflook en rozemarijn. Start met de olijfolie, voeg de gesneden knoflook en rits de rozemarijn en voeg toe.

Snijd de ui, wortel en selderij grof. Voeg toe aan de pan en fruit aan.

Snijd ondertussen (voorzichtig!) de pompoen in grove blokjes. Dit kan met schil, maar dat kan maar bij enkele soorten (Moet je pompoen schillen of niet? – Libelle Lekker). Schil bij twijfel!

Breng de bouillon aan de kook (ga uit van bouillonblokjes).

Voeg de pompoen en de mirepoix (mix van selderij, ui, wortel en knoflook) toe aan de pan en laat de pompoen koken.

Afhankelijk van de pan die je gebruikt (reguliere pan: 60 minuten, snelkookpan: 6 minuten of de slowcooker (2,5 uur) heb je een zachte groenten in bouillon.

Pureer deze met een staafmixer en breng op smaak met zout, peper en eventueel worcestirshiresauce.

Crouton
Om de crouton te bakken, begin je met het aansnijden van het (stok)brood.

Breng in een hete pan olijfolie toe. Laat de salie in de olijfolie bakken en draai de broodjes om door de olie om de smaak over te brengen.

Rasp ondertussen de kaas en leg deze op de broodjes en druk even aan.

Bak ondertussen wederom de broodjes tot knapperige croutons.

Bronnen en verwijzingen: https://youtu.be/W8_OVQIi1bI)
Moet je pompoen schillen of niet? – Libelle Lekker

Friet of patat

Het is mij om het even. Hele vetes worden hier om gevoerd. Je frituurt de aardappel. Dus friet lijkt voor de handliggend, maar patat is wel het meeste woord dat ik heb gebruikt voor deze gefrituurde aardappel. Al is patat in het Belgisch een aardappel of eigenlijk zelfs een scheldwoord. Ik moest ineens denken aan Stromae (moules frites) met zijn lied Moules Frites. Al bedoelt hij er in deze context echt wel wat anders mee. In mijn familie – die her en der in het land woont – is het boven de rivieren patat en beneden de rivieren friet.

Batate is ook een woord die met de aardappel overeenkomt. Patate betekent eetbare knol (aldus de Margriet). Patates frites. Dat klinkt weer heel Frans. En ja, dat zegt eigenlijk: gefrituurde knol/aardappel.

O! En dan niet te vergeten. In Frankrijk wordt de Frites dungesneden. Al is de Pont Neuf juist extra dik. De Vlaamse Friet daarentegen zijn te hetkennen aan de brede frieten, al zie ik ze amper.

Al met al denk ik dat friet het meest begrepen woord is voor hetzelfde product.

Allereerst kies je voor een bloemige aardappel. Zelf kies ik dan voor de Frieslander. Groot van stuk, heerlijk van smaak. Je schilt de aardappel netjes in gelijkmatige frieten van circa 1 cm. De overtollige stukjes aardappel, kook ik apart en gebruik ik voor de puree. Leg de friet in koud water met wat zout. Droog wel goed af achteraf. Zelf heb ik de friet niet in koud water geweekt, maar direct in de 160 graden olie geplaatst. 4 minuten. Daarna af laten koelen op een theedoek. Ik plaats ze in de koeling en bak ze later af op 180 graden Celsius. Wederom 4 minuten. Met een zeef uit laten lekken en op een keukenpapiertje besprenkelen met Maldon zout.

Frieslander gesneden, Foto door KevinaandeKook

Je hebt in ieder geval nodig een pan (niet al te breed), een ovenschaal, een schuimspaan, een keukendoek en keukenpapier.

Ingrediënten

1,5 kilogram Frieslander aardappelen (voor 4-5 personen)

600 ml zonnebloemolie

2 tl Maldon zout

Bereiding

Schil de aardappelen.

Snijd de zijkanten ‘een soort van recht’ in vorm en bewaar de afsnijdsels voor een puree.

Snijd de aardappelen in frieten van 1x1cm. plaats on een schaal met ijskoudwater met zout. (Deze stap kun je overslaan, als je na de eerste frituurrondende patat/friet in de koelkast plaats. Dat verstevigt het zetmeel.)

Voeg de olie toe aan de pan. Verwarm de olie tot 160 graden Celsius. Ik gebruik hiervoor een infraroodtemperatuurmeter.

Frituren, Foto door KevinaandeKook

Plaats de patat/friet in de olie en bak voor 4 minuten.

Schep met de schuimspaan de friet uit de pan en laat uitlekken en plaats op een keukendoek. Schud zo nu en dan voorzichtig om de friet los te maken.

1e ronde frituren, Foto door KevinaandeKook

Plaats in de koeling voor een halfuur of langer.

Verhoog de olie naar 180 graden Celsius. Voeg de friet nogmaals toe voor 4 minuten tot goudbruin.

2e ronde frituren naar goudbruin, Foto door KevinaandeKook

Laat uitlekken op keukenpapier en besprenkel met het zout.

Serveer met een huisgemaakte mayonaise.

Atjar

Ingelegde groenten (in zuur ingelegd). De atjar die hier wordt omschreven is de Atjar die het meest lijkt op de Atjar Tjampoer. Nederlanders eten dit graag koud bij een gerecht (net als de ingelegde haring of zoetzure komkommer), naar ik begreep wordt normaliter Atjar Tjampoer warm gegeten met het gerecht. Je ziet het ook vaak warm in de Babi Pangang als ‘onderlegger’.

Ik heb getracht het recept zo te maken dat hij lijkt. Na bereiding kun je de atjar 2-3 dagen bewaren.

Fotografie: Kevin Kap

Ingrediënten

70 fijne wortelen (fijn geraspt of gesneden)

70 gram witte kool (fijn geraspt of gesneden)

0,5 tl rode peper gesneden

1 tl kurkuma

1 tl djinten

0,5 tl palmsuiker

4 el rijstazijn / witte wijn azijn

100 ml water

2 tl kristalsuiker

Bereiding

  1. Meng de witte kool, rode peper (gesneden) en de wortel.
  2. Kook ondertussen het water met de azijn, djinten, kurkuma, palmsuiker en kristalsuiker.
  3. Voeg de groentemix toe aan de azijnmix, breng kort aan de kook en laat afkoelen of serveer direct. Het lekkerste is de smaak na een dag.

Champignonsaus

Ingrediënten

150 gram champignons

1 rode ui (klein)

80 gram roomboter (40 voor het bakken en 40 voor afbinden)

2 el sojasaus

80 ml fond

50 ml witte wijn + 300 ml water

1 el aardappelzetmeel + 1 el water (goed mengen)

Bereiding

1. Borstel de champignons en snijd de champignons in plakjes.

2. Verhit de boter in een pan. Snijd de rode ui in kleine blokjes en fruit de ui aan in een pan.

3. Voeg de champignons toe aan de pan en ruim peper en zout. Bak deze ongeveer 5 minuten aan.

4. Voeg vervolgens 2 el sojasaus toe en de 80 ml fond. Warm 2 minuten door.

5. Blus af met witte wijn 50 ml en 300 ml water. Of indien geen wijn beschikbaar met 350 ml water.

6. Kook 10 minuten in tot 2/3.

7. Meng 1 el aardappelzetmeel met koud water. En voeg deze continu roerend toe om klonteren te voorkomen.

8. Zet het vuur uit. Snijd een stuk roomboter af van 40 gram en voeg toe. Laat rustig door de saus smelten en serveer direct of koel terug en bewaar voor later.

Kip met garam masala

Zelf koop ik graag in grotere hoeveelheden en daarna bedenk ik pas wat ik er mee kan maken. Dat helpt namelijk omdat het voor mij prettig is om deels vooruit te koken of marineren

Ik heb ze gesplitst in een ragout van kip en een kip garam masala.

De kipstukjes heb ik gemengd met garam masala kruiden en zwarte sesam. Iedere masala is anders, maar allemaal herkenbaar aan de fijne kerriesmaak.

Na het bakken van de kip, leg ik de kip apart, en voeg ik kokosmelk (250 ml) om de kiprestjes en de boter mee los te maken. Daarna voeg ik een goede scheut (100 ml) passata toe. Ik roer goed door en pak ondertussen nog een eetlepel garam masala en 2 kefir blaadjes. Beide voeg ik ze toe aan de saus en laat hem inkoken.

Als je ondertussen de rijst kookt, ben je binnen no time klaar met een gerecht. Zelf vind ik het lekker on paprika, champignons of andere groenten door de saus te mengen. Deze kun je eventueel tussendoor nog even opbakken.

Ingrediënten

400 gram kipfilet in blokjes

2 el garam masala kruiden

1 el olijfolie

250 ml kokosmelk

100 ml passata

2 kefirblaadjes

1 el garam masala extra

Bereiding

1. Marineer vooraf de kipfiletblokjes met de olijfolie en garam masala kruiden.

2. Haal de kip uit de braadpan en leg apart.

3. Voeg de kokosmelk en passata toe aan de braadpan en zorg er voor dat de resten kip goed loskomen van de bodem.

4. Voeg de el garam masala toe ende 2 kefirblaadjes.

5. Roer door en kook in tot er 2/3 over blijft. Voeg de kip weer toe en warm rustig door.

6. Serveer met rijst

Vitamine A

Vitaminen zijn een belangrijk onderdeel dat een lichaam in bepaalde mate nodig heeft.

Vitamine A is een in vetoplosbare vitamine. Hij draagt bij aan een gezonde groei van huid, haar en nagels. Ook is hij belangrijk voor de werking van de ogen. Vitamine A wordt opgeslagen in de lever.

Producten met een hoog gehalte aan vitamine A: Leverworst, vleeswaren, vis, eidooier, wortel, spinazie, bietenblad, andijvie en boerenkool.

Een jong kind mag niet te veel vitamine A, ongeveer 400 microgram. Een volwassene rond de 800 microgram.

Bronnen en verwijzingen: Teubner, C. (Food, 2018). Vitamine A. (z.d.). https://mobiel.voedingscentrum.nl/encyclopedie/vitamine-a.aspx.

Asperge (Asparagus officinalis)

De asperge is er in een aantal soorten. De meest bekende is de witte asperge. Maar ook de groene asperge is jaarrond een populaire groente. De witte asperge is populair in de lente.

Toepassing: Gestoomd, gekookt, geroosterd, in salades.

Smaakprofiel: Licht zoet, aards, mild, nootachtig

Oorsprong: Middellandse Zeegebied.

Herkomst: Vooral in Europa en Noord-Amerika verbouwd.

Botanische naam: Asparagus officinalis.

Hoogte plant: 1.5 tot 2 meter.

Bladeren: Naaldachtig, groen.

Bloemen: Kleine, klokvormige bloemen.

Beschikbaarheid: Voorjaar (wit), Zomer (groen)

Alternatieven: Sperziebonen, artisjokken.

De witte asperges is heel mooi te combineren met een hollandaise saus.

© 2023-2025 Kevinaandekook.nl - Mail: info@kevinaandekook.nl.