Wat suikerbiet teweegbrengt

Borstplaat

Op sommige momenten ontmoet je mensen, die met hun verhaal indruk maken. Je zou zeggen; het zou toch over de suikerbiet gaan? Dat klopt, lees rustig verder! Het recept van borstplaat? Die staat onderaan dit bericht!

Jive
De Jive is een Latijns-Amerikaanse dans, en alleen al doordat diegene mij met volle enthousiasme vertelde dat ze dat vroeger deed, bracht al een glimlach op haar gezicht. Ze is 87 was en staat nog vol in het leven. Het feit dat met al die energie zij bij mij ook een glimlach op mijn gezicht toverde is onbetaalbaar.

Overzees
Het was goed toeven begreep ik. Jarenlang was hij steward binnen de scheepvaart, waarin met de mammoettanker olie vervoerde. Hij stak zijn duim op en gaf aan dat hij geweldige landen had gezien. Japan, China. Hij vatte het samen in één woord: “Fantastisch!”. Hij zat destijds meer op de oceaan zat dan thuis. Toch voelde hij – en dat liet hij blijken – zich een rasechte Rotterdammer.

Kattenkwaad
Ik raakte aan de praat en vroeg hem wat hij deed. Hij deed nog kleine klusjes. Een stopcontact repareren of een gat boren. Hij vertelde over zijn boek. En ik als boekenlezer vroeg hem waarover het boek ging. Ik gaf aan dat ik in januari naar Auschwitz ga. Ik wilde het graag lezen. Hij haalde het boek en deelde het mij. Het boek ging over zijn ervaringen als 3 tot 8 jarige ten tijde van de oorlog in Vlaardingen. Met een traan in mijn oog, sloeg ik het boek na een ruk lezen dicht. De herkenbaarheid in de locaties, de kwajongens streken en de spanning die hij beschreef kon ik voelen.

Borstplaat twee varianten (koffiemokka en room), fotografie door Kevin.

Het boek beschreef de plekken, de plekken in Vlaardingen waar ik nog steeds kom. Het beschreef wat er toen wel – of niet – gegeten werd. Van het stelen, tot smokkelen en verzamelen tussen de soldaten en gevaren door, was het Zweeds Wittebrood, het brood van de bakker, borstplaat en vanille vla met bessesap wat bij mij bleef hangen. Ik ben gaan zoeken naar de recepten van deze producten en heb ze uitgeprobeerd en gemaakt. Dit keer Borstplaat.

Het boek ‘Gestolen Jeugd’ van Cornelis J. Dobbelstein. Hij schreef het op 65 jarige leeftijd. Hij benoemt het als geen hoogstaande literatuur, maar een waarheidsgetrouw verhaal van de realiteit van een jongen tijdens de oorlog. Een autobiografie van 60 pagina’s. Interesse in het boek? Koop hem bij de Bruna in Vlaardingen (de Loper) of bij Post Scriptum in Schiedam (Spaland). (Rectificatie: de eerdere link, is verwijderd aangezien deze partij frauduleus is).

Suikerbiet

Het is één van de meest verbouwde producten in Nederland. Net als tarwe en aardappelen is het een belangrijk product. Het zijn feitelijk basisproducten voor de productie van heel veel gerechten en componenten.

Foto van Pexels

In het boek van Cornelis werd genoemd dat hij van suikerbiet stroop maakte en dat borstplaat gemaakt door zijn oom een heel bijzonder plekje heeft voor hem. Dit zorgde ervoor dat ik zelf ging onderzoeken hoe dit product gemaakt werd.

In de tijd van de oorlog en de Hongerwinter waren suikerbiet, aardappelschillen en bloembollen het enige wat nog gegeten werd. Als het er al was.

Borstplaat bestaat voor bijna 90 procent uit suiker. Dus geniet met mate! Tegenwoordig is het een lekkernij dat o.a. gedeeld wordt met Sinterklaas. Vroeger was suiker een luxe product en was borstplaat een middel tegen het hoesten. Vandaar het woord Borst. Plaat komt vanuit het feit dat het mengsel werd gegoten op platen, om daarna uit te steken.

Borstplaat met koffiesmaak, fotografie door Kevin

Borstplaat

180 mililiter slagroom (ongezoet)

30 mililiter water

300 gram kristalsuiker

150 gram basterdsuiker

150 gran poedersuiker

Toevoegingen:

Eventueel een klein beetje citroensap.

Een vanillestokje maakt de smaak nog romiger.

Ik heb zelf een ingekookte espresso toegevoegd aan de helft van het mengsel.

Bereiding

Meng de room met alle suiker (eventueel vanille/citroensap) behalve de poedersuiker.

Meng goed door en breng aan de kook.

Met een temperatuurmeter kun je exact meten wanneer de 116 graden Celsius is bereikt. Niet in huis? Houd circa 7 minuten aan.

Haal van het vuur en voeg de poedersuiker toe en meng grondig. Dit brengt de temperatuur naar beneden en de structuur naar wens.

Bij het afkoelen komt er een moment dat je ziet dat het wat dikker (kouder) wordt. Gebruik diverse vormen op een plaat met bakpapier en vul deze vormen. Je kunt ook een hele plaat uitsmeren en de vormen later uitsteken.

Let op!!

Als het kookt dan zullen de bubbels/het schuim hoog komen, gebruik een hoge pan. 1/5 deel mengsel t.o.v. de pan. En dit mengsel is erg heet. De caramelisatie komt tot temperaturen 170+ graden.

Andere bronnen:

Recepten – Heel Holland Bakt, Borstplaat recept – 24Kitchen Borstplaat – Meesterlijk van Robèrt


Laatste nieuwe berichten


Nieuwste foodfoto

Patisserie van Almina, fotografie door Kevin Kap



Koekje van eigen deeg (Madelaine cake)

Stel je eens voor: Je loopt door een dorpje in en je hebt trek in een kop koffie of thee. Je struint langs een oude molen, jaren 20 woningen en je ziet een heerlijk grasland in de verte. Het dorpje en haar bewoners schijnt in de Tweede Wereldoorlog bekend te staan om hun standvastigheid tegen de Duitsers. Je leest dit terug op één van de beelden die je tegenkomt.

Het verzet van Madelaine.

Statendal, het dorp vol verzet, waar niemand iets van wist behalve de dorpelingen zelf.

Het was één van de grootste verzetsgroepen van Nederland en de Franse militairen hadden nauw contact met deze verzetsgroep. Het dorpje lag strategisch en was daardoor een mooie uitkomst voor de militairen en kwamen regelmatig inlichtingen ophalen.

De Franse militairen namen allerlei lekkernijen mee van huis naar het dorp. Madelaine noemde ze het. De verzetsgroep. Het was een soort codewoord.

Een stukje verderop zie je een kleine lunchroom. De houten klapramen in het groen verraden de gezelligheid. Je stapt binnen, je vraagt of je plaats mag nemen. De gastheer vraagt of je iets te drinken wenst. Je vraagt of ze koffie voor je willen maken. “Uiteraard!” reageert de gastheer. Je kijkt naar buiten en je stelt je voor hoe het zou zijn geweest ten tijde van de oorlog.

Ondertussen hoor je getik van kopjes en het malen van de koffiebonen. Op een schilderijtje aan de muur zie je allerlei verschillende gezinnen en een aantal foto’s van diverse soorten cake.

“Alstublieft meneer, uw koffie!“. Je bedankt de gastheer en kijkt naar je kopje koffie. Suiker. Melk. Lepeltje. Crème laag. Maar niets er bij. Je pakt de menukaart. Je ziet de lunchgerechten en een ontbijtmenu. Geen taartje. Geen cakeje. Geen Madelaine.

Madelaine, Fotografie door Servaer voor Kevinaandekook.

Dit verhaal is fictief, maar stel dat het einde van het verhaal als volgt is:

“Alstublieft meneer, uw koffie!“. Je bedankt de gastheer en kijkt naar je kopje koffie. Suiker. Melk. Lepeltje. Crème laag. Een klein cakeje. Je kijkt op naar de gastheer en je vraagt: “Kunt u mij vertellen wat dit is?”. “Jazeker”. Zegt de gastheer. “Kent u het verhaal van Madelaine?” Ik reageer met de teksten die ik heb gelezen onderweg naar de lunchroom. Met een glimlach geeft hij aan: “Dan weet u nu wat een Madelaine is.”

Recept

Een Madelaine is een Frans luchtig en authentiek cakeje. Oorspronkelijk Lorraine. Sommige kennen deze van Bonne Maman uit de supermarkt. Alleen vind ik die erg droog. Als ik denk aan de Madelaine dan zie ik een rond schelpvormige cakeje met een bol buikje.

Gebruik hiervoor het recept van de blauwe bes bananencake, zonder de blauwe bes, maar halveer de hoeveelheden voor een 30 stuks aan cakejes.

Bericht gepubliceerd op 17 april 2025. Herplaatst op 21 juli.

Erwtensoep

Afgelopen 1 maart is de Geuzenmaand gestart. Voor mij betekent de Geuzenmaand dat ik de rode vlag met de 18 strepen uit de kast pak, deze strijk, en deze bevestig aan een vlaggenstok en buiten aan mijn gevel plaats. Het gevoel bekruipt me dan ook gelijk om iets te schrijven over de Tweedewereldoorlog en dit te combineren met een bijpassend gerecht en foto. Het is ruim 80 jaar geleden dat de Geuzen startte met het verzet. Dit was de eerste Nederlandse verzetsbeweging uit Vlaardingen. Net gestart vòòr de oorlog en helaas aan het begin van die oorlog beëindigd door de Duitse bezetter wegens onervarenheid in de ‘ondergrondse’ strijd. Al ging het verzet door, zijn 15 van de 18 verzetsstrijders gefusilleerd (vermoord) op de Waalsdorpervlakte. De andere 3 kregen gratie vanwege hun jonge leeftijd.

Gemaakt door Servaer voor Kevinaandekook.nl

In Vlaardingen is ter nagedachtenis een Oorlogsgraf (Het Geuzengraf) opgericht ter nagedachtenis aan hen. Zes van hen liggen hier begraven. In 1941 schreef Jan Campert het gedicht naar aanleiding van de ter dood veroordeling. (Vlaardingen, Geuzengraf | Oorlogsgravenstichting). Het mooie gedicht bracht mij aan het denken. Ik las rustig door oude kookboeken, zoals het huishoudboek van Wannée en stuitte eind mijn zoektocht wat men at deze erbarmelijke tijd op het Oorlogs-kookboek van A. Geurts (Oorlogs-kookboek » Geurts, A. » [1940] – Pag. 11 | Delpher).

Gemaakt door Servaer voor Kevinaandekook.nl

De winter is bijna voorbij, maar Maart heeft nog steeds de R in de maand, zoals men spreekwoordelijk zegt (De R is in de maand). De maanden met de R in haar naam verwezen naar de koude maanden. Dat betekent dat de kou nog steeds om de hoek kan kijken, waar een vitamine D tekort op de loer lag, depressies en een schaarste aan verse producten zoals groenten en fruit.

In de koude maanden werd het Nederlandse gerecht erwtensoep veelal geserveerd. Nu is het nog steeds een populaire soep, maar enkelen maken deze soep nog helemaal zelf. Het is een vrij bewerkelijke maaltijdsoep, maar in oorlogstijd was de erwtensoep er ook, maar in een andere uitvoering. Het hergebruik van kookvocht, de schaarste in producten zoals aardappel en selderij maakte dat de magere erwtensoep op het menu kwam te staan. Een gerecht dat uitkomst bood, goed te delen is, een herinnering gaf aan de goede tijd èn voldoende voedingsstoffen en vocht bevatte. En met een dag als vandaag, waar wereldleiders zich op zijn zachts gezegd, bijzonder gedragen, is een maand met herinneringen aan een oorlog toch niet zo’n gek idee. De Geuzenmaand is dan ook in nagedachtenis van hen die vielen voor een vrijheid die wij nu hebben.

Recept (bron A. Geurts, Oorlogskookboek, 1940, Koninklijke Bibliotheek – 0390 3942)

Bronnen en verwijzingen:
Gevonden in Delpher – oorlogs-kookboek. (z.d.). https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?identifier=MMKB18B:054547000:00011&query=oorlogskookboek&coll=boeken&rowid=2,
Het lied der achttien dooden. (z.d.). Netwerk Oorlogsbronnen. https://www.oorlogsbronnen.nl/thema/Het%20lied%20der%20achttien%20dooden

© 2023-2025 Kevinaandekook.nl - Mail: info@kevinaandekook.nl.